Meten wat telt: waarom Marokko zijn eigen index voor ondernemersvitaliteit nodig heeft

De essentie in één zin: Marokko beschikt al over alle ingrediënten — een officieel label, GITEX-cohorten, ontluikend risicokapitaal — maar geen enkele samengestelde indicator verbindt ze; zonder deze index varen beleidsmakers en financiers blind.

De vaststelling

Sinds juni 2026 biedt de Africa Entrepreneurial Ecosystem Index (AEEI), gedragen door het Allan Gray Centre for Africa Entrepreneurship, Utrecht University en de Innovation for Policy Foundation, voor het eerst een continentaal kader met 21 indicatoren om Afrikaanse ecosystemen te vergelijken. Dit is reële vooruitgang — en een gemiste kans als Marokko er genoegen mee neemt slechts een regel te zijn tussen 30 landen, zonder regionale vertaling.

Het land heeft bovendien in enkele jaren tijd verschillende lagen van officiële erkenning voor startups opgebouwd (het label Jeune Entreprise Innovante sinds 2019, de Morocco 100- en 200-cohorten voor GITEX Africa, meer dan 600 geregistreerde begeleidingsstructuren) zonder dat enig instrument meet of deze stapeling daadwerkelijk meer economische vitaliteit voortbrengt, of alleen maar meer labels.

Waarom dit het moment is (horizon scanning, 1-3 jaar)

Drie signalen komen samen: de Afrika Cup 2025 en het WK 2030 dwingen de staat om verschillende economische sectoren te structureren onder druk van internationale zichtbaarheid; de AEEI creëert een methodologisch precedent dat op regionale schaal repliceerbaar is; en geldverstrekkers (de Amerikaanse DFC, het Europese Global Gateway) zoeken naar duidelijke nationale toegangspunten om hun financiering te sturen — een regionale Marokkaanse index zou dat toegangspunt worden.

Aanbevelingen

• Aan de overheid (ADD, Ministerie van Digitale Transitie): geef opdracht voor een regionale vertaling van de AEEI in plaats van een concurrerende index — internationale vergelijkbaarheid is een troef, geen beperking.
• Aan financiers: stel als voorwaarde voor een deel van de ecosysteemfinanciering de productie van financieringsgegevens en relaties (die vandaag de dag vrijwel onbestaand zijn in de Marokkaanse openbare registers), een conditio sine qua non voor elke geloofwaardige index.
• Aan bestaande dataplatforms (ADD-registers, gemeenschapsgidsen): neem een gemeenschappelijk open formaat aan, zodat toekomstige indices niet vanaf nul met een handmatige verzameling hoeven te beginnen.

Methode

Nota opgesteld volgens een STEEP-scan + horizon scanning (Angelsaksische school, horizon 1-3 jaar), het formaat dat het meest geschikt is voor een vraagstuk in snelle politieke ontwikkeling in plaats van een structurele breuk op de lange termijn.

Referenties

• Stam, E., Nkontwana, P., McDonald, R., Murenzi, R., Addo, K. A., Bayuo, B., Baah, B., Riezebos, S., & Gelissen, T. (2026). Measuring national entrepreneurial ecosystems in Africa. World Development, 202, 107357.
• Leendertse, J., Schrijvers, M., & Stam, E. (2022). Measure twice, cut once: Entrepreneurial ecosystem metrics. Research Policy, 51(2), 104336.
• Crotti, R., Potter, J., Shah, P., & Stam, E. (2025). Data and methods for entrepreneurial ecosystem diagnostics. OECD SME and Entrepreneurship Papers.
• Bell-Masterson, J., & Stangler, D. (2015). Measuring an entrepreneurial ecosystem. Kauffman Foundation Research Series.